મુંબાદેવી વિશે | શ્રી મુંબાદેવી મંદિર

શ્રી મુંબાદેવી મંદિરમાં આપનું સ્વાગત છે

"મુંબઈ સાથે એક પવિત્ર નાતો"

મુંબાદેવી મંદિર દેવી મુંબાદેવીને સમર્પિત મુંબઈનું એક પ્રાચીન અને પ્રસિદ્ધ મંદિર છે. મુંબઈના હૃદયસ્થાને આવેલું આ મંદિર 18મી સદીમાં સ્થાપવામાં આવ્યું હતું. મુંબઈના મૂળ રહેવાસી કોળી માછીમારો દેવીને પોતાની આરાધ્ય અને રક્ષક માતા માને છે. મુંબાદેવીની શક્તિના સ્વરૂપ તરીકે પણ ઉપાસના કરવામાં આવે છે.

આજે આ સુંદર મંદિર મુંબઈના ભુલેશ્વર વિસ્તારમાં આવેલા લોખંડ, કાપડ અને ઝવેરાતના ગીચ બજારોની વચ્ચે આવેલું છે. મુંબઈ શહેરનું નામ દેવી મુંબાદેવીના નામ સાથે જોડાયેલું માનવામાં આવે છે. તેથી આ મંદિર મુંબઈના લોકો માટે ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. મુંબાદેવીને મુંબઈની અધિષ્ઠાત્રી દેવી તરીકે પણ માનવામાં આવે છે.

Maha + Amba

તેમનું નામ, શહેરનું નામ

મુંબઈ નામ ક્યાંથી આવ્યું

"મુંબા" નામને "મહા" અને "અંબા" શબ્દો સાથે જોડવામાં આવે છે, જેનો ભાવાર્થ "મહાન માતા" થાય છે. મુંબઈ શહેરના નામની ઉત્પત્તિ પણ આ નામ સાથે જોડાયેલી માનવામાં આવે છે.

મુંબાદેવી આગરી અને કોળી સમુદાયોની આરાધ્ય દેવી માનવામાં આવતી હતી, જે મુંબઈના સાત ટાપુઓના મૂળ રહેવાસીઓમાં હતા. તેઓ દેવીને પોતાની રક્ષક અને મહાશક્તિ માનતા હતા. આજે પણ મુંબાદેવીને મુંબઈની અધિષ્ઠાત્રી દેવી તરીકે શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજવામાં આવે છે.

ઇતિહાસ

શ્રદ્ધામાં પુનઃનિર્મિત મંદિર

લગભગ 1675

માન્યતા મુજબ મુંબાદેવીનું પ્રથમ મંદિર બોરી બંદર વિસ્તારમાં હતું, જ્યાં કોળી માછીમારો અને સ્થાનિક લોકો દેવીની આરાધના કરતા હતા.

1737

મૂળ મંદિર નષ્ટ થયા પછી 1737માં તેને ઝવેરી બજાર, ભુલેશ્વર ખાતે ફરી સ્થાપવામાં આવ્યું. આજે પણ મંદિર મુંબઈના વ્યસ્ત ઝવેરાત અને કાપડ બજારોની વચ્ચે આ જ સ્થળે આવેલું છે.

આજે

આજે પણ ભક્તો અહીં પૂજા અને દર્શનની અખંડ પરંપરા આગળ ધપાવે છે—પેઢીઓથી મંદિરને આધાર આપતી એ જ શ્રદ્ધાને જાળવી રાખીને.

દંતકથા

આઠ ભુજાઓ, એક રક્ષક

દંતકથા અનુસાર, ભગવાન બ્રહ્માએ આઠ ભુજાવાળી દેવી મુંબાદેવીને મુંબારક નામના રાક્ષસનો સંહાર કરવા મોકલ્યા હતા. તે રાક્ષસ લાંબા સમયથી સ્થાનિક લોકોને પરેશાન કરતો હતો.

પરાજિત થયા પછી મુંબારક દેવીના ચરણોમાં પડ્યો અને તેનું નામ આગળ પણ યાદ રહે તેવી વિનંતી કરી. દેવીએ તેની ઇચ્છા સ્વીકારી અને તેને મંદિર બાંધવાની પરવાનગી આપી. આ કથા મુંબાદેવી અને મુંબઈના નામ વચ્ચેના સંબંધને સમજાવે છે.

મંદિરની અંદર

ત્રણ મંદિરો, એક ગર્ભગૃહ

શ્રી જગદંબા

બ્રહ્માંડની માતા — શક્તિના સર્વવ્યાપી સ્વરૂપ તરીકે મુંબાદેવી સાથે પૂજાય છે.

શ્રી જગદંબા

શ્રી અન્નપૂર્ણા

પોષણની દેવી, શહેરના ઘરો અને લોકોના ભરણપોષણ માટે સન્માનિત.

શ્રી અન્નપૂર્ણા

શ્રી હનુમાનજી

સમર્પિત રક્ષક, મંદિર અને શહેર પર મુંબાદેવી સાથે ચોકી કરતાં.

શ્રી હનુમાનજી