Shree Mumbadevi Mandir Charities logo

Shree Mumbadevi Mandir

॥ श्री मुंबादेव्यै नमः ॥
Mumbadevi Mandir

"मुंबईशी एक पवित्र नाते"

मुंबादेवी मंदिर हे देवी मुंबादेवींना समर्पित मुंबईतील एक प्राचीन आणि प्रसिद्ध मंदिर आहे. मुंबईच्या मध्यवर्ती भागात असलेले हे मंदिर 18व्या शतकात स्थापन झाले. मुंबईतील मूळ कोळी मच्छीमार देवीला आपली आराध्यदेवता आणि रक्षणकर्ती मानतात. मुंबादेवींना शक्तीच्या स्वरूपातही पूजले जाते.


आज हे सुंदर मंदिर मुंबईतील भुलेश्वर परिसरातील गजबजलेल्या लोखंड, कापड आणि दागिन्यांच्या बाजारपेठांमध्ये वसलेले आहे. मुंबई शहराचे नाव मुंबादेवीच्या नावाशी जोडलेले मानले जाते. त्यामुळे मुंबईकरांसाठी हे मंदिर धार्मिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या विशेष महत्त्वाचे आहे. मुंबादेवींना मुंबईच्या अधिष्ठात्री देवता म्हणूनही मानले जाते.


Mumbadevi Temple, Bhuleshwar
श्री

मुंबादेवी
मंदिर

बांधणी 1737, झवेरी बाजार
स्थान भुलेश्वर, मुंबई
देवता महाशक्ती
Mumbadevi Temple, Bhuleshwar, Mumbai

महा + अंबा — ते दोन शब्द ज्यांनी देवीला, आणि शहराला, त्यांचे नाव दिले.

Maha + Amba
तिचे नाव, शहराचे नाव

मुंबई हे नाव कुठून आले

"मुंबा" हे नाव "महा" आणि "अंबा" या शब्दांशी जोडले जाते; त्याचा अर्थ "महान माता" असा होतो. मुंबईच्या नावाची उत्पत्तीही याच नावाशी संबंधित मानली जाते.

मुंबादेवी आगरी आणि कोळी समुदायांची आराध्यदेवता मानली जात होती. हे समुदाय मुंबईच्या सात बेटांतील मूळ रहिवाशांमध्ये होते. ते देवीला आपली रक्षणकर्ती आणि महाशक्ती मानत; आजही मुंबादेवींना मुंबईची अधिष्ठात्री देवता म्हणून श्रद्धेने पूजले जाते.

इतिहास

श्रद्धेत पुनर्बांधलेले मंदिर

सुमारे 1675

मान्यतेनुसार मुंबादेवीचे पहिले मंदिर बोरी बंदर परिसरात होते. येथे कोळी मच्छीमार आणि स्थानिक समुदाय देवीची आराधना करत असत.

1737

मूळ मंदिर नष्ट झाल्यानंतर 1737 मध्ये ते झवेरी बाजार, भुलेश्वर येथे पुन्हा उभारण्यात आले. आजही हे मंदिर मुंबईच्या गजबजलेल्या दागिने आणि कापड बाजारांच्या मध्यभागी उभे आहे.

आज

आजही भाविक या ठिकाणी पूजा आणि दर्शनाची अखंड परंपरा पुढे नेत आहेत—अनेक पिढ्यांपासून मंदिराला आधार देणारी तीच श्रद्धा जपत आहेत.

Mumbadevi Temple, Bhuleshwar, Mumbai

1737 मध्ये झवेरी बाजार, भुलेश्वर येथे पुनर्बांधले — जवळपास तीन शतकांपासून मंदिराचे घर.

आख्यायिका

आठ हात, एक रक्षक

कथेनुसार, भगवान ब्रह्मदेवांनी आठ भुजांची देवी मुंबादेवींना मुंबारक नावाच्या राक्षसाचा वध करण्यासाठी पाठवले. या राक्षसाने स्थानिक लोकांना दीर्घकाळ त्रास दिला होता.

पराभूत झाल्यानंतर मुंबारक देवीच्या चरणी पडला आणि त्याचे नाव पुढेही स्मरणात राहावे अशी विनंती केली. देवीने त्याची इच्छा मान्य करून त्याला मंदिर उभारण्याची परवानगी दिली. या कथेतून मुंबादेवी आणि मुंबईच्या नावातील संबंध स्पष्ट केला जातो.

मंदिराच्या आत

तीन तीर्थस्थाने, एक गाभारा

Shree Jagadamba

श्री जगदंबा

विश्वाची माता — शक्तीचे सर्वव्यापी रूप म्हणून मुंबादेवीसोबत पूजली जाते.

श्री जगदंबा
Shree Annapurna

श्री अन्नपूर्णा

पोषणाची देवी, शहरातील घरे व लोकांच्या उदरनिर्वाहासाठी सन्मानित.

श्री अन्नपूर्णा
Shree Hanumanji

श्री हनुमानजी

समर्पित रक्षक, मंदिर व शहरावर मुंबादेवीसोबत पहारा देत.

श्री हनुमानजी
🙏दर्शन 🪔पूजा ₹देणगी